پیوند عضو مرتکب و قربانی جرم از رهگذر فقه و قانون مجازات اسلامی مصوب 1392

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق، دانشکده ادبیات، دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر

3 استادیار، گروه حقوق، دانشکده ادبیات، دانشگاه ملایر

چکیده
زمینه و هدف: با پیشرفت‌های عدیده‌ای که در حوزه جراحی و امکان پیوند اعضاء طی سالیان اخیر اتفاق افتاده است مسئله مهمی در حوزه کیفرهایی مانند قصاص عضو و همچنین مجازات قطع عضو در سرقت مستوجب حد یا محاربه مطرح گردیده که آیا قربانی می‌تواند پس از رخداد جنایت اقدام به پیوند عضو موضوع جنایت نماید؟ همچنین است برای مرتکب که آیا این امکان و اجازه را دارد که پس از اجرای قصاص و یا قطع عضو مبادرت به پیوند عوض قطع‌شده به خود نماید؟ مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر با هدف دستیابی به پاسخ‌هایی برای پرسش‌های فوق، با روش توصیفی تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای به دنبال این است که با جستجو در منابع مختلف فقهی و حقوقی برای چالش‌هایی که در رویه قضایی پیرامون موضوع مطرح است پاسخ‌های مناسبی ارائه دهد. یافته‌ها: از نظر پزشکی امروزه پیوند عضو به چند شیوه، انسان به انسان، حیوان به انسان و همچنین جسد به انسان قابل اعمال است. از نظر منابع فقهی نیز دلیل و استناد محکمی بر رد این اقدامات وجود ندارد و هریک از فقها در این خصوص نظرات مختلفی را ارائه داده‌اند لیکن مشهور فقها جواز به پیوند عضو در موارد فوق داده‌اند. نتیجه‌گیـری: پیوند عضو یکی از خدمات ارزشمندی است که در سایه پیشرفت‌های علم پزشکی برای بشر حاصل شده است. در کنار این دستاوردها ضروری است زمینه‌های فقهی و حقوقی پیوند عضو نیز به نحو صریحی مورد تقنین قرار گرفته تا افراد جامعه به احسن وجه بتوانند از این قبیل اقدامات در جهت درمان و حفظ جان خود بهره ببرند.

کلیدواژه‌ها


1.     Mousavi Bojanvardi, S. M. Investigating organ transplantation using stem cells, with an approach to Imam Khomeini's theory, Matin Research Journal, 2013, No. 56, pp. 23-36.
2.     Hatami, S. Amini, R. Transplantation of animal organs to humans, from the perspective of jurisprudence and medical law, Religion and Health Magazine. 1396 No. 1, pp. 21-69.
3.     Baba Rahimi Momghani, m. A comparative study of organ transplantation in Imami jurisprudence and Iranian law, master's thesis, Shahid Madani University of Azerbaijan,2014.
4.     Farhadian, A. Dieh is the link between animal and human, in the light of the basics of economic jurisprudence, the quarterly journal of economic jurisprudence. 2023. No. 3, pp. 101-116.
5.     Tousi, M. Al-Khalaf, Book of Crimes, Publication Office affiliated to the Qom Seminary Teachers' Society, Volume 5, Issue 12. Qom. 1407.
6.     Allameh Hali N. Jafar bin Hassan Islamic Laws in Halal and Haram Issues - Ismailian Institute, Qom. 1408.
7.     Ibn Idris, M. Ibn Mansoor Ibn Ahmad,
Al-Sura'er al-Hawi for Tahrir al-Fatawi, Vol. 3, Islamiya Publishing House, Qom. 1410.
8.     Ameli Zain al-Din bin Ali, Shahid Sani: Masalak
al-Fahm al-Tankih Shar'e al-Islam, volume 15,
Al-Maarif al-Islamiya publication, Qom. 1423.
9.     Abd al-Aziz bin Al-Barraj Al-Trabalsi, Al-Mahzab, Volume 2, Islamiya Publishing House,
Qom. 1406.
10. Ibn Fars, A. Mu'ajm Magha'is al-Gha, Publications of the Islamic Propaganda Office, first edition, vol. 3, Qom. 1404.
11.  Burhani, M. An Introduction to General Criminal Law, Reaction to Crime Volume II, Majd Publications, Tehran.1398.
12. Najafi. M. Jawahar al-Kalaam in the interpretation of the laws of Islam in matters of halal and haraam, Dar Al-Katb al-Islamiyya, Tehran. 2012.
13. Jamali, M. Zulfikar Talab M. The link of the member after the implementation of hadd and retribution, from the point of view of jurisprudential schools, Faqe Makaran Journal, 2014, No.6, pp. 122-105.
14. Fatahi Masoum, H. Collection of articles and speeches of the third conference on Islamic perspectives in medicine, Mashhad, 2005.
15. Sarai Mosque, h. Nazari, Azam. The decision to transplant a severed limb after the implementation of the limit of theft, Journal of Islamic
Jurisprudence and Law Studies, 2018, No. 20, pp.
351-372.
16. Khosrow Shahi Q philosophy of retribution from the perspective of Islam. Qom: Qom Seminary Publishing Office. 2000.