استاد گروه جراحی عمومی و سرطان، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی تهران، رئیس مرکز تحقیقات سرطان ، انستیتو کانسر
چکیده
زمینه و هدف: مطب جایگاهی مقدس و مفید در جامعه و خط اول ملاقات بیماران و مردم با طبیبان و جامعه پزشکی است. در گروه حرفهای جراحان نیز مطب از جایگاهی والا و معنوی و تأثیرگذار برخوردار است. در این مقاله تلاش شده است تا با ترسیم سیمای واقعی مطب جراحی، اصول حرفهای و اخلاقی بایسته و شایسته و نیز رفتارها و منشهای ناروا و ناشایست در این جایگاه مقدس، مستندی اجمالی و با ارزش به جراحان و سایر پزشکان عزیز، پرتلاش و اخلاق مدار کشور و الگوئی برای طبیبان سایر ملل تقدیم گردد. مواد و روشها: این مطالعه بروش دلفی توسط کمیته اخلاق جامعه جراحان ایران، متشکل از 14 نفر از اعضاء انجام شد. در مرحله اول با مرور صورت جلسات 14 نشست قبلی کمیته اخلاق، موضـوعات کلان اخلاق پزشکی و امـور حـرفهای مطرح در جامعه پزشکی و به ویژه حرف جراحی، استخـراج و اولویتبندی شد. مسائل اخلاقی و حرفهای در مطب جراحان، به عنوان اولویت اول مشخص گردید. در مرحله دوم لیست موضوعات دارای ماهیت اخلاقی و حرفهای حائز اهمیت در مطب جراحی شناسائی و طی مطالعه کتابخانهای تکمیل گردید. در نهایت این موضوعات به سه گروه، 1) مسائل و آداب اخلاقی و حرفهای الزامآور در همه شرایط، 2) موضوعات و فضائل اخلاقی اختیاری (ترجیحی) که رعایت آنها به ارزشها و شایستگیهای جراح میافزاید، 3) رذائل و مناهی و موضوعاتی که شایسته حرفه مقدس طب نیست و ممنوع و مستوجب پیگیری و توبیخ است، طبقهبندی شد. یافتهها: در مجموع 20 موضوع کلان اخلاقی و حرفهای حائز اهمیت شناسائی شد: مسائل اخلاقی و حرفهای در مطب جراحان، اخلاقیات عمومی در حرفه جراحی، مسائل اخلاقی مرتبط با آموزش جراحی (کلاسیک، مداوم)، حفظ اسرار و افشای راز، احترام به نیازهای معنوی بیماران، اخلاقیات ارتباطات، تعاملات و همکاریها در حرفه جراحی، مسائل قانونی دارای ریشه اخلاقی و اخلاقیات مرتبط با رضایت آگاهانه و تصمیمگیری جایگزین، حرفهایگری، نوآوریها – تکنیکها و ابزار جدید، عدالت، تضارب منافع و مسئولیت، مسائل اخلاقی با ابعاد مذهبی، پژوهش و نوآوری، موضوعات درون حرفهای، مسائل اخلاقی به تفکیک رشتههای جراحی، مسائل اخلاقی دارای پیامدهای سیاسی و اخلاق در بحرانها و حوادث. در مورد اولویت مسائل اخلاقی و حرفهای در مطب جراحان اتفاق نظر و اجماع حاصل شد و این موضوع برای مطالعه حاضر انتخاب گردید. در این اولویت، 40 موضوع شناسائی و در مطالعه کتابخانهای 45 موضوع دیگر به لیست اضافه شد. با اجماع نظر گروه مطالعه، موضوعات شناسائی شده به سه گروه، بایسته (33 موضوع)، شایسته (32 موضوع) و ممنوع یا مذموم (20 موضوع)، تقسیم بندی و به تفکیک هر گروه اولویتبندی شد. نتیجهگیـری: مطب جایگاهی مقدس و محل ارائه طیف وسیعی از خدمات جراحان به بیماران و جامعه میباشد. دانستن و رعایت اصول و آداب اداره مطب جراحی، اموازین اخلاق پزشکی و اصول حرفه ای، و اجتناب از لغزشها، اشتباهات، بدخلقیها، و بدرفتاریها، لازمه خدمات شایسته حرفهای در این مکان مقدس و جلب اعتماد عمومی و بیماران و ارتقای اخلاق حرفهای و سلوک اجتماعی است. این مطالعه اولویتهای مربوط به موضوعات اخلاقی مطب جراحی را در سه گروه بایستهها، شایستهها و نبایدها، تعیین نموده است. پرداختن به این موضوعات و تلاش برای پیادهسازی آنها، میتواند در ارتقاء مستمر خصوصیات اخلاقی در جامعه جراحی و پزشکی کشور مؤثر باشد.